درباره امیرالمؤمنین علیه السلام فضائل و کراماتى از حضرت رسول صلى الله علیه وآله نقل شده که از مختصات آن بزرگوار است و درباره هیچ یک از صحابه نقل نشده است. این فضائل در بسیارى از کتب شیعه و اهل سنت نقل شده ولى براى مختصر بودن، در هر یک فقط به دو محل از شیعه و دو محل از اهل سنت اشاره خواهیم کرد.

1- حدیث الرایة
در یکى از روزهاى جنگ خیبر فرماندهى عملیات با ابوبکر بود، متأسفانه او فرا کرد و به وقت برگشتن، نفرات خود را متّهم به ‏ترس و فرار مى‏کرد، و نفراتش او را، روز دوم فرماندهى با عمر بود، او نیز مانند ابوبکر فرار کرد، (1) رسول خدا صلى الله علیه وآله که از این پیشامد بسیار ناراحت شده بود فرمود: فردا پرچم را به دست مردى خواهم داد که خدا و رسولش او را دوست دارند و او خدا و رسولش را دوست دارد، هجوم کننده است، فرار کننده نیست، از حمله بر نمى‏گردد تا خدا به دست او قلعه را فتح کند.
فرداى آنروز که همه انتظار حیازت و به دست آوردن این مقام را داشتند، آن حضرت على بن ابیطالب را خواست و پرچم را به او داد و خدا در دست او فتح به وجود آورد: «قال: لأطینّ الرایةَ غداً رجلاً یحبّه اللّهُ و رسولُه و یُحبّ اللّهَ وَ رسولَه کّرارٌ غیرُ فّرارٍ لا یَرجعُ حتّى یَفتح اللّه على یدیه فاعطاها علیّاً ففتح على یدیه» (2)
آنچه در این حدیت بیشتر مورد دقت است کلمه «یُحبّه للّهُ و رسولّه» مى‏باشد که رسول خدا صلى الله علیه وآله به طور قاطع فرموده: على کسى است که خدا و رسولش او را دوست مى‏دارند این منقبت در حق احدى از صحابه نقل نشده و فریقین در آن اتفاق دارند.

2- حدیث المنزلة
در سال نهم هجرت رسول خدا صلى الله علیه وآله به «تبوک» لشکر کشید، چون این جریان طول مى‏کشید، وانگهى آن حضرت تا مرزهاى شام از مرکز حکومت دور مى‏شدند. لذا لازم بود مردى توانا در مدینه جانشین آن حضرت شود تا مرکز حکومت کاملا در امان باشد، بدین جهت آن حضرت صلاح دید که على بن ابیطالب علیه السلام را در مدینه بگذارد.
پس از حرکت رسول الله صلى الله علیه وآله، منافقین در شهر شایع کردند که رسول خدا نسبت به على بن ابیطالب علیه السلام قهر کرده و بى مهر شده و به دلیل او را با خود به جنگ نبُرد، این سخن بر على علیه السلام گران آمد، لذا در راه تبوک خودش را به آن حضرت رسانید و عرض کرد یا رسول الله صلى الله علیه وآله مردم چنین شایع کرده‏ اند؟ حضرت فرمود:
«أنت منّى بمنزلةِ هارونَ من موسى إلاّ انّه لانبىّ بعدى»(3)
تو نسبت به من مانند هارون هستى نسبت به موسى مگر آنکه بعد از من پیامبرى نیست، یعنى: ماندن تو در مدینه براى آنست که: موسى وقتى که به میقات پروردگار رفت برادرش هارون را در جاى خود گذاشت:«و قال موسى لا خیه هارون اخْلُفنى فى قومى و اَصْلِح و لاتتبّع سبیل المفسدین».(4) تو هم نسبت به من در جاى هارون هستى، فرق فقط آنست که هارون پیامبر هم بود ولى بعد از من پیامبرى نخواهد آمد.
این منقبت منحصر به فرد از دلائل خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام مى‏باشد و فریقین در صحت آن اتفاق دارند.

3- حدیث سد الابواب‏
وقتى که رسول خدا صلى الله علیه وآله مسجد مدینه را ساخت، منزلهائى در کنار آن بنا نهاد که زنان خویش را در آن مسکن داد، براى على بن ابیطالب علیه السلام نیز منزلى در کنار منزل خود ساخت، یاران آن حضرت نیز هر یک حجره‏اى ساخته و ساکن شدند، درهاى همه آن منازل به مسجد باز مى‏شد و آنها به خانه ‏هاى خویش از مسجد رفت و آمد مى‏کردند.
از جانب خدا وحى آمد که بجز در منزل رسول خدا و در منزل على بن ابیطالب باید همه درها گرفته شود، به دنبال این فرمان رسول خدا صلى الله علیه وآله فرمود:
«سُدّوا هذه الأَبواب إلاّ باب علىّ»
یعنى: همه این درها را بگیرید مگر باب على بن ابیطالب را، مردم در این باره به گفتگو برخاستند حضرت در میان قوم بپاخاست، بعد از حمد و ثناى خداوند فرمود: من از طرف خدا به گرفتن و بستن این درها بجز باب على بن ابیطالب مأمور شده‏ ام، و شما پشت سر من گفتگو کرده ‏اید، من از پیش خود نه چیزى بسته ‏ام و نه باز کرده ‏ام، لیکن به چنین کارى مأمور شدم و اطاعت کردم. (5)
پس از بیانات رسول خدا صلى الله علیه وآله همه درها گرفته و بسته شد. بجز درى که امیرالمؤمنین علیه السلام به مسجد داشتند، در زمان بنى امیه که مسجدالنبى را وسعت دادند همه آن حجره‏ها جزء مسجد گردید.
شیعه و اهل سنت در این قضیه اتفاق دارند و آن از مناقب منحصر به على علیه السلام و خانواده اوست که مشمول «أَذهبَ اللّه الرّجسَ و طهرّهم تَطهیراً» بودند. جهت آگاهى بیشتر رجوع شود به الغدیر ج 3 ص 202.

4- حدیث مدینة العلم
حدیث مدینه العلم یکى از مناقب مخصوص امام و از احادیث متواتر است و آن چنین است که رسول الله صلى الله علیه وآله در حق آن حضرت فرمود:
«انا مدینةُ العلم و علىّ بابُها فمنْ أَردالعلمَ فلیأتِ بابَها»
یعنى: من شهر علم هستم، دروازه آن شهر على بن ابیطالب است هر که علم بخواهد به دروازه شهر بیاید، در ارشاد مفید بجاى «فَلْیاتِ بابها» نقل شده «فلْیَقتبسْهُ من علىّ» و هر دو تعبیر مالاً به یک معنى هستند. (6)
منظور رسول خدا صلى الله علیه وآله از این حدیث آنست که: من آنچه مى‏دانم به على بن ابیطالب علیه السلام منتقل کرده ‏ام و علوم من در وجود وى متمرکز است و من در او خلاصه مى‏شوم، اگر براى دانستن علوم به على مراجعه کنید مانند آنست که به من مراجعه کرده ‏اید. خواه در زندگى من باشد و خواه بعد از مرگم.
مخصوصاً این روایت بیشتر به بعد از رحلت رسول خدا صلى الله علیه وآله مربوط مى‏شود، که خواسته على بن ابیطالب علیه السلام را به صورت یک پناهگاه علمى براى بعد از خود معرفى فرماید، چنانکه در غدیر خم و جاهاى دیگر معرفى فرمود.
در بسیارى از روایات آمده که رسول خدا صلى الله علیه وآله با على علیه السلام خلوت کرد، بعد به او گفتند: رسول خدا صلى الله علیه وآله چه چیز به شما عهد کرد؟ فرمود: «عَلّمنى أَلف بابٍ من العلم فتح لى من کلّ باب الف باب» (7) یعنى هزار نوع علم به من آموخت که از هر نوع هزار علم بر من مکشوف گردید روایات نشان مى‏دهد که همه این علوم به فرزندان معصوم آن حضرت و امامان یازده گانه یکى پس از دیگرى رسیده است .

5- حدیث مؤآخاة
از مناقب منحصر به فرد امیرالمؤمنین صلوات الله علیه حدیث مؤآخاة و علقه برادرى میان او و رسول خدا صلى الله علیه وآله است، در میان همه مهاجرین و انصار تنها على بن ابیطالب علیه السلام شایستگى آنرا داشت که با رسول الله صلى الله علیه وآله برادر شود.
علامه مجلسى در بحارالانوار فرموده: در سال اوّل هجرت آن حضرت میان مهاجرین و انصار پیمان برادرى برقرار نمود، این برادرى آنها را بر سه چیز ملزم مى‏کرد: مقاومت براى حق، مواسات و کمک به یکدیگر و ارث بردن از یکدیگر. آنها نود نفر بودند، چهل و پنج تن از مهاجرین و چهل و پنج تن از انصار... این پیش از جنگ بدر بود و چون واقعه «بدر» پیش آمد خداوند آیه «و اُولواالأَرحام بعضُهم أَوْلى‏ ببعض فى کتاب اللّه» (8) را نازل فرمود، جریان ارث بردن نسخ گردید .(9)
به هر حال: رسول خدا صلى الله علیه وآله در این اقدام بین تمامى افراد مهاجر و انصار عقدا خوت و پیمان بردارى برقرار ساخت ولى على بن ابیطالب علیه السلام را با کسى برادر نکرد. آن حضرت از این کار بسیار غمگین شد و گفت: یا رسول الله صلى الله علیه وآله پدر و مادرم فداى تو باد، مرا با کسى برادر نکردى؟ فرمود: یا على تو را براى خود نگاه داشتم، تو برادر منى و من برادر تو هستم
«أَنتَ اَخى و اَنا اَخوک یا علىّ» (10)
حضرت رضا علیه السلام از پدران خود از على علیهم السلام نقل کرده که آن حضرت فرمود: «انا عبدُاللّه و اخو رسوله لایُقولها بعدَى الاّ کذّابٌ» (11)

6- حدیث قَسیُم الجنّة و النّار
از مناقب منحصر به فرد امیرالمؤمنین علیه السلام حدیث «قسیم الجنّة و النّار» است که با عبارات مختلف از رسول الله صلى الله علیه وآله نقل شده است از جمله با این عبارت: «قال: صلى الله علیه وآله یا علىّ اَنت قَسیمُ الجنّةِ و النّارِ و اَنت یَعسوبُ الدّین» یا على تو قسمت کننده بهشت و جهنم و تو پیشواى دین هستى.
در اکثر روایات معنى این حدیث آنست که: خداوند چنین مأموریتى را در روز قیامت به آن حضرت خواهد داد که در حشر کبرى بعد از تصویب خداوند، به اهل بهشت اجازه رفتن به بهشت و به اهل آتش فرمان رفتن به دوزخ بدهد. نظیر آنکه در تفسیر: «و اَذّنَ مُوذّنٌ بینهم انّ لعنةَ اللّه على الظّالمین» (12) نقل شده که این مؤذن و اعلام کننده، على بن ابیطالب علیه السلام خواهد بود.
در این هیچ بعدى نیست و چه مانعى دارد که خداوند چنین مأموریت هائى به آن حضرت در قیامت بدهد مگر نعوذ بالله آن حضرت از ملائکة الله کمتر است که روز قیامت به امر خدا تمشیت امور خواهند کرد.
در روایتى آمده که مفضل بن عمر از امام صادق علیه السلام معنى این حدیث را پرسید؟ امام فرمود: چون حب على علیه السلام ایمان و بغض او کفر است و بهشت براى اهل ایمان و آتش براى کفر مى‏باشد، آن حضرت بدین علت قسیم الجنة و النار است...(13)
ولى در روایت ابوالصلت هروى از امام رضا علیه السلام آمده که آن حضرت نظیر همین جواب را به مأمون عباسى داد و سپس به ابى الصلت فرمود: مطابق درک او جواب دادم ولى از پدرم شنیدم که از پدرانش از على علیه السلام نقل مى‏کرد که آن حضرت گفت:
«قال لى رسول الله صلى الله علیه وآله یا على اَنت قسیمُ الجنة و النار یوم القیامة تقول للنار: هذا لى و هذا لک» (14)

7- حدیث على مع الحق‏
از جمله احادیث مسلم و مقبول بین شیعیه و سنّى آنست که رسول خدا صلى الله علیه وآله درباره امیرالمؤمنین علیه السلام فرموده: على با حقّ است و حق با على است از هم جدا نمى‏شود تا در حوض کوثر پیش من آیند، و در نقل دیگر آمده : على بإ؛ّّ حق است و حق با على است هر جا که على برود حق هم با او مى‏رود، اینک عین این دو تعبیر را نقل مى‏کنیم:
«قال رسول الله صلى الله علیه وآله علىّ مع الحقّ و الحقّ مع علىّ ولنْ یَفترقا حتّى یردا علىّ الحوض یومَ القیامة» «علىّ مع الحقّ و الحقّ مع علىّ و الحقّ یَدور حیثما دارَ علىّ»(15)
این حدیث متواتر که تنها درباره حضرت ولى ذوالجلال علیه السلام صادر شده، دلالت بر عصمت آن حضرت دارد و اینکه حق به هیچ وجه از او جدا نمى‏شود و حق در وجود وى خلاصه شده است الغدیر ج 3 ص 176.

8- حدیث على مع القرآن‏
حدیث «علىّ مع القرآن...» مانند حدیث «علىّ مع الحقّ...» از مختصات امیرالمؤمنین علیه السلام است که درباره هیچ یک از صحابه رسول الله صلى الله علیه وآله نقل نشده و این حدیث گوشه ‏اى از شخصیت بزرگ آن حضرت را حکایت مى‏کند که رسول خدا فرمود:
«علىّ مع القرآن و القرآن مع علىّ لَنْ یفترقا حتى یردا علىّ الحوض» (16)
این حدیث نظیر حدیث متواتر ثقلین است که درباره قرآن و اهل بیت علیه السلام فرمود: «انّى تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتى اهل بیتى ما ان تمسّکتم بهما لن تضلّوا ابداً انّهما لن یفترقا حتى یردا عَلَىّ الحوض »

9- حدیث لاُیحبّه الا مؤمنٌ...
خلاصه این حدیث شریف آن است که على بن ابیطالب علیه السلام معیار ایمان و کفر است فقط مؤمنان مى‏توانند آن حضرت را دوست بدارند از طرف دیگر فقط منافقان آن جناب را دشمن مى‏دارند، این حدیث شریف که کتابهاى شیعه و اهل سنت را پر کرده و از حد تواتر گذشته است از مناقب منحصر به فرد. مولى امیرالمؤمنین علیه السلام مى‏باشد که با تعبیرهاى مختلف از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل شده است از جمله:
«قال رسول الله صلى الله علیه وآله یا علىّ لایُحبّک الا مؤمنٌ و لا یُبغضک الاّ منافقٌ» (17)
حارث همدانى گوید: روزى على علیه السلام را دیدم که بالاى منبر رفت پس از حمد و ثناى خداوند فرمود: 
«قضاء قضاه الله تعالى على لسان النبى صلى الله علیه وآله انه لایحبنى الا مؤمن و لایبغضى الا منافق قدخاب من افترى» (18)
مؤمن اگر على بن ابیطالب را دشمن بدار، توحید، ایمان، تقوى، حق پرستى، عدالت، انصاف و سائر فضائل و حقائق را دشمن داشته زیرا وجود امیرالمؤمنین علیه السلام در آنها خلاصه مى‏شود و این بر مؤمن محال است و اگر منافق على را دوست بدارد چیزى را که از ته دل قبول ندارد دوست داشته است و این شدنى نیست.

10- حدیث على وصیّى و خلیفتى
ابن اثیر در تاریخ کامل نقل مى‏کند: چون آیه «و انذر عشیرتک الاقربین» (19) نازل شد رسول خدا صلى الله علیه وآله طعامى آماده کرد و فرزندان عبدالمطلب را که حدود چهل نفر بودند به طعام دعوت کرد، پس از طعام خوردن پیش از آنکه شروع به صحبت کند، ابولهب با سروصدا مجلس را به هم زد، حاضران متفرق شدند. بار دیگر آن حضرت طعامى آماده کرد و آنها را دعوت نمود و زبان به سخن گشود و فرمود: فرزندان عبدالمطلب! والله نمى‏دانم کسى به قوم خویش چیز بهترى بیاورد که من براى شما آورده ‏ام، من براى شما خیر دنیا و آخرت آورده ‏ام و خدایم امر کرده شما را به سوى آن بخوانم. کدام یک از شما در این دعوت به من کمک مى‏کند تا برادر من، وصى من، و خلیفه من در میان شما باشد.
«فأَیّکم یُوازرُنى على هذاالامر على ان یکون اخى و وصیّى و خلیفتى فیکم».
همه ساکت شدند على بن ابیطالب علیه السلام مى‏فرماید: من که از همه جوانتر بودم گفتم: یا نبى الله من در این دعوت یار شما هستم، آن حضرت دست به گردن من نهاد و فرمود:
«ان هذا اخى و وصیى و خلیفتى فیکم فاسمعوا له و اطیعوا» مدعوین به حالت خنده و مسخره پراکنده شدند و به ابى طالب مى‏گفتند: تو را امر کرد که از فرزندت على فرمان شنوى و اطاعت کنى، حدیث شریف از روایات مسلم فریقین و از دلائل امامت امیرالمؤمنین علیه السلام است و نشان مى‏دهد که رسول خدا صلى الله علیه وآله، از اول امر، امامت را از نبوت جدا نکرده است تا جائى که مورد مضحکه هم قرار گرفته است. رجوع شود به تاریخ کامل ج 2 ص 42 فصل انذار عشیرة، سیره حلبیه ج 1، ص 461 باب استخفائه فى دارالارقم، مسند احمد ج 1 ص 111 و 159، مختصر کنزالعمال هامش مسند احمد ج 5 ص‏41 و 43 شرح ابن ابى الحدید ج 13 ص 244 شرح خطبه 238 قاصعه و مشروح منابع آن در المراجعات مراجعه 20 ص 110، تفسیر برهان ذیل آیه شریفه، بحارالانوار ج 38 ص 1- 26 و الغدیر موجود است .

11- حدیث علىّ یعسوب الدین‏
لفظ یعسوب به معنى رئیس بزرگ و سرپرست بزرگ است، در لغت آمده: «الیعسوب: الرئیس الکبیر یقال هو یعسوب قومه» در اصل رسول خدا صلى الله علیه وآله درباره امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:
«یا علىّ انّک سیّدالمسلمین و یعسوبُ المؤمنین و امام المتقین و قائد الغُرّ المحجّلین»(20)
ابن ابى الحدید در شرح کلام امیرالمؤمنین که فرمود: «انا یعسوب المؤمنین و المال یعسوب الفجار» گوید: این کلمه را رسول خدا صلى الله علیه وآله درباره آن حضرت فرموده یک دفعه به لفظ: «انت یعسوب الدین» و یکدفعه بلفظ «انت یعسوب المؤمنین» هر دو به یک معنى بر مى‏گردد گویا او را رئیس مؤمنین و سید آنها قرار داده است (21)
نگارنده گوید: «گویا» درست نیست بلکه آن حضرت با این کلام او را رهبر مؤمنان قرار داده است نظیر لقب امیرالمؤمنین که به او داد. و در مقدمه شرح خویش گفته: در اخبار اهل حدیث کلامى درباره على علیه السلام از رسول الله صلى الله علیه وآله نقل شده که معناى امیرالمؤمنین مى‏دهد و آن اینکه فرمود: «اَنتَ یعسوب الدین و المال یعسوب الظّلمَة» و در روایت دیگرى «هذا یعسوب الدین» این دو روایت را احمد بن حنبل در مسند خود و ابونعیم در حلیة الاولیاء نقل کرده است (22) ناگفته نماند: این منقبت از مناقب منحصر به فرد امام و از دلائل خلافت اوست .

12- حدیث علىّ ولىّ کلّ مؤمنٍ بَعدى‏
این منقبت نیز از مناقب منحصر به فرد حضرت على صلوات الله علیه و از دلائل امامت و خلافت آن حضرت است، حاکم در مستدرک ج 3 ص 134 نقل کرده «قال ابن عباس و قال له رسول الله صلى الله علیه وآله
انت ولى کل مؤمن بعدى و مؤمنة»
آنگاه گفته: این حدیث سندش صحیح است ذهبى نیز در تلخیص مستدرک ج 3، ص 134 آنرا نقل نموده است، احمد بن حنبل در مسند خود ج 1، ص 331 و ترمذى در صحیح خود ج 5، ص 632 باب مناقب على بن ابیطالب آنرا نقل مى‏کند و نیز در کنزالعمال هامش مسند احمد منقول است مشروع مطلب در الغدیر ج 3 ص 215 - 217 و مناقب ابن شهر آشوب، ج 3 ص 46 - 52 دیده شود.

13- حدیث على امام المتقین
حاکم نیشابورى در مستدرک صحیحین ج 3 ص 136 به سند خود از رسول الله صلى الله علیه وآله نقل کرده که:
«قال رسول الله صلى الله علیه وآله اَوحى الىّ ربّى فى علىّ بثلاث انه سید المسلمین و امام المتقین و قائد الغرالمحجلین»
آنگاه گفته: این حدیث سندش صحیح است ولى بخارى و مسلم آنرا نقل نکرده‏اند، با آنکه در عقیده آنها نیز صحیح است. در مختصر کنزالعمال هامش مسند احمد ص 34 به لفظ «فاوحى الىّ ربّى فى علىّ بثلاث انه سیدالمسلمین و ولى المتقین و قائد الغر المحجلین» نقل شده است .
شرف الدین عاملى رحمة الله آنرا در المراجعات ص 150 از کتابهاى بسیار معتبر نقل کرده است.

<b14- حدیث علىّ امیُرالمؤمنین>
رسول خدا صلى الله علیه وآله به على بن ابیطالب علیه السلام لقب مبارک «امیرالمؤمنین» داد که حاکى از امامت و خلافت آن حضرت و از القاب منحصر به فرد آن جناب مى‏باشد.
شیخ مفید در ارشاد ص 20 یک فصل را منحصر به این مطلب کرده و به سند متصل خود ازانس بن مالک نقل کرده: که گوید من خادم رسول الله بودم شبى که بنا بود آن حضرت درمنزل ام حبیبه باشد، آبى براى وضویش آوردم فرمود: اى انس الان از این در امیرالمؤمنین و خیرالوصیین... بر تو وارد مى‏شود.
«قال یا انس یدخل علیک الساعة من هذا الباب امیرالمؤمنین و خیرالوصیین اقدمُ الناس سِلْماً و اکثرُهم علما و ارجحهم حلماً» انس گوید: گفتم خدایا این شخص از قوم من باشد، کمى نگذشت که دیدم على بن ابیطالب علیه السلام داخل شد، رسول خدا وضوع مى‏گرفت مقدارى از آب وضو را بصورت آن حضرت پاشید... در روایت دیگرى به سند خود از ابن عباس نقل مى‏کند رسول خدا صلى الله علیه وآله به‏ام سلمه فرمود:
«إسمعى و إشهدى هذا علىّ امیرالمؤمنین و سیدالوصیین»
و در روایت سوم به سند خود از معاویه بن ثعلبه نقل مى‏کند: که به ابى‏ذر گفته شد: وصیت بکن، گفت: وصیت کرده‏ام، گفتند: به کدام کس؟ گفت: به امیرالمؤمنین. گفتند: به عثمان بن عفان؟ گفت: نه، به امیرالمؤمنین على بن ابیطالب که او قوام زمین و ربانى این امت است...
و نیز فرموده: خبر بریدة بن خضیب اسلمى که میان علما مشهور است با سندهائى که شرح آنها طولانى مى‏شود، گوید: رسول خدا صلى الله علیه وآله مرا امر کرد ما هفت نفر بودیم از جمله ابوبکر، عمر، طلحه و زبیر بودند که به ما فرمود: «سَلِمّوا على علىّ بامرةِ المؤمنین» به على با کلمه امیرالمؤمنین سلام کنید، ما به او به لفظ یا امیرالمؤمنین سلام کردیم، با آنکه رسول الله زنده و در کنار ما بود (ارشاد ص 20).
مجلس رضوان الله علیه در بحار ج 37 ص 290 - 340 پنجاه صفحه باین مطلب اختصاص داده است، علامه امینى در الغدیر ج 8 ص 87 آنرا از حلیة الاولیاء ابى نعیم ج 1 ص 63 با سه طریق از انس و ابن عباس و نیز درج: 6 الغدیر ص: 80 از حلیة الاولیاء و مناقب خوارزمى، و فرائد السمطین و غیر آن نقل کرده است .

در پایان این سخن لازم است بدانیم: عیاشى در تفسیر خویش نقل مى‏کند: مردى به محضر امام صادق علیه السلام داخل شد و گفت: السلام علیک یا امیرالمؤمنین علیه السلام امام صادق علیه السلام بپاخاست و فرمود: این اسم جز به امیرالمؤمنین علیه السلام صلاحیت ندارد، خدا او را باین اسم نامیده است، هر که جز او به این اسم نامیده شود و خوشش آید مفعول است و اگر مفعول نباشد به این مبتلى مى‏شود...گفتم: امام قائم شما با کدام نام خوانده مى‏شود؟ فرمود: به او گویند: «السلام علیک یا بقیة الله السلام علیک یا ابن رسول الله (23)

و در روایتى از امام باقر علیه السلام نقل است که به فضیل بن یسار گفت...«یا فضیل لم یسم بها و الله بعد على امیرالمؤمنین الا مفتر کذاب الى یوم الناس هذا» (24) اى فضیل به خدا قسم جز على بن ابیطالب به این اسم خوانده نشده مگر افتراگر و دروغگو...

پی نوشت
1- این جریان بسیار مشهور است حتى ابن ابى الحدید آنرا به شعر درآورده است .
2- ارشاد مفید ص: 57، اعلام الورى 62 و 63 به نقل بحار ج 21 ص 21، صحیح بخارى ج 5 ص 171 باب عزوة خیبر، صحیح مسلم ج 2 ص 360 باب من فضائل على بن ابیطالب علیه السلام.
3- معانى الاخبار صدوق ص 74 از جابربن عبدالله و سعد بن ابى وقاص، مناقب آل ابى طالب ج 3 ص 16، صحیح بخارى ج 5 ص 24 باب مناقب على علیه السلام صحیح مسلم ج 2 ص 360 باب فضائل على علیه السلام الغدیر ج 3 ص 199.
4- سوره اعراف: 142.
5- علل الشرایع باب 154 ص 201، بحارالانوار ج 39 ص 19 - 35 بطور مشروح، مسند احمد ج 2 ص 26، مستدرک حاکم ج 3 ص 125، در علل الشرایع آمده: «عن ابن عباس قال لما سدّ رسول الله صلى الله علیه وآله الابواب الشارعة الى المسجد الاباب على علیه السلام ضبحّ اصحابه من ذلک فقالوا یا رسول الله لم سددتَ ابو ابنا و ترکت باب هذا الغلام! فقال صلى الله علیه وآله ان الله تبارک و تعالى امرنى بسد ابوابکم و ترک باب علىّ...»
6- ارشاد مفید ص 15، بحارالانوار ج 40 ص 200 - 207 بطور مشروح، مستدرک حاکم ج 3 ص 126، از باب ابن عباس و جابربن عبدالله، تذکرة سبط ابن جوزى ص 51.
7- ارشاد مفید ص 15، بحار ج 40 ص 213 - 218.
8- انفال: 75، احزاب: 6.
9- بحار ج 19 ص 130.
10- بحارالانوار: ج 38 ص 330 - 347، صحیح ترمذى ج 5 ص 636 باب مناقب على بن ابیطالب علیه السلام، اسدالغایة ج 4 ص 16 الغدیر ج 3 ص 174.
11- بحارالانوار ج 38 ص 334.
12- اعراف: 44.
13- علل الشرایع باب 130 ص: 162، الغدیر: ج 3 ص 299.
14- عیون اخبارالرضا به نقل بحار ج 39 ص 194 و نیز حدیث قسیم الجنة و النار در بحار الانوار ج 39 ص 193 - 210، شرح ابن ابى الحدید ج 9 ص 165 ذیل خطبه 154، صواعق محرقه ابن حجر ص 124 ذیل حدیث 40.
15- بحارالانوار ج 38 ص 27 - 40 به طور مشروح از شیعه و اهل سنت نقل کرده است ابن ابى الحدید در شرح خود ج 9 ص 88 ذیل خطبه 144 گوید: «ثبت عندى ان النبى صلى الله علیه وآله» قال «انه مع الحق و ان الحق یدور معه حیثما دار».
16- مستدرک حاکم ج 3 ص 134 باب مناقب على علیه السلام، صواعق محرقه ابن حجر ص 122 باب فضائل على علیه السلام، مختصر کنز العمال هامش مسند احمد ج 5 ص 30، ینابیع المودة باب 20 ص 90.
17- ارشاد مفید ص 18، ایضاً بحارالانوار ج 39 ص 346 - 310 صحیح مسلم ج 1 ص 48 باب الدلیل على حب الانصار، صواعق محرقه ابن حجر ص 120 حدیث هشتم از فضائل آن حضرت، شرح ابن ابى الحدید ج 18 ص 173 ذیل حکمت 42 و گوید: «هذاالخبر مروى فى الصحاح».
18- ارشاد مفید ص 18، ایضاً بحارالانوار ج 39 ص 346 - 310 صحیح مسلم ج 1 ص 48 باب الدلیل على حب الانصار، صواعق محرقه ابن حجر ص 120 حدیث هشتم از فضائل آن حضرت، شرح ابن ابى الحدید ج 18 ص 173 ذیل حکمت 42 و گوید: «هذا الخبر مروى فى الصحاح»
19- شعراء: 224.
20- در بحارالانوار ج 38 ص 126 - 166 حدود ده روایت از شیعه و اهل سنت در این رابطه نقل شده است .
21- شرح ابن ابى الحدید ج 19 ص 224 ذیل حکمت 322.
22- شرح ابن ابى الحدید ج 1 ص 12 مقدمه، کنزالاعمال هامش مسند احمد.
23- تفسیر عیاشى ج 1 ص 276 ذیل آیه 117 سوره نساء.
24- بحار ج 37 ص 318.

منبع : مطالعات شیعه شناسی

ارسال نظر

نام *
ایمیل
کد امنیتی   

ارسال