اخبار
| اين خانههاي لاجوردي با همه كتابهايشان |
 |
 |
| اخبار - اخبار کتابداری و اطلاع رسانی | |||
| یکشنبه, 29 آبان 1390 ساعت 12:26 | |||
|
تعداد كتابخانههاي مساجد در 6 سال گذشته رشد چشمگيري يافته است
 «مسجد فقط دارالذكر نيست، دارالفكر و دارالعلم هم هست، علم كتاب ميخواهد، پس مسجد بايد خانه كتاب هم باشد.» اين را مسجديهاي قديمي ميگويند، همانها كه از كودكي مسجدي شدهاند و حالا، سالمنديشان هم به جاي پاركها در شبستانها ميگذرد، همانهايي كه فقط به هواي شركت در ختم به مسجد نميرفتند و نميروند، همانها كه مسجد برايشان جزئي جدا نشدني از زندگي روزمره است، جزئي از دلخوشيها و خاطراتشان كه پر شده از گريهها و خندههاي تلخ و شيرين. مسجد براي اين آدمها يعني خانه و مگر خانه را ميشود بيكتاب تصور كرد، آن هم خانهاي را كه ساكنانش مسلمانند و مهمترين معجزه پيامبرشان در كتابي گنجانده شده است.
سر رشته اين حرفها را كه بگيري و جلو بروي، آن وقت پاسخ اين پرسش را پيدا ميكني كه چرا از حدود 6 سال پيش تا امروز، بودجه ارسال كتاب به كتابخانههاي مساجد سراسر كشور در كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد از حدود 200 ميليون تومان به متوسط 4 ميليارد تومان در سال رسيده است.
چكيده همه اين حرفها ميشود نقل قول يكي از همان مسجديها كه ميگويد «از شبستان مسجد ميشود به كتابخانهاش هم رفت و مهمتر اين است كه از كتابخانه هم ميشود به شبستان رسيد...»
فكر ميكنيد شروع گزارشي متفاوت از كتابخانههاي مساجد بايد چطور باشد؟ ميشود اين گزارش را از آمارها شروع كنيم يا با ماجراي آيتالله مكارم شيرازي و پرسش عجيبشان از مشاور وزير ارشاد يا اصلا داستان را به عقب برگردانيم تا سال 1371 كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي طي مصوبه 302، وزارت ارشاد را موظف كرد در كنار مساجدي كه آمادگي دارند، پاتوقهاي فرهنگي راه بيندازند و كتابخانههاي مساجد هم جزئي از آن پاتوقهاي فرهنگي به حساب بيايند و حق پيشرفت و تجهيز داشته باشند يا... .
اما ما، حرفهاي مان را از زير زمين مسجد فرشته اصفهان شروع ميكنيم كه در آن پسري، هر روز به طور متوسط 6 ساعت در كتابخانهاش، افتخاري كار ميكند و وقتي حجت الاسلام حميد رضا ارباب سليماني، دبير ستاد عالي هماهنگي و نظارت بر كانون فرهنگي ـ هنري مساجد كشور از او پرسيد چرا بايد در مقطع كارشناسي ارشد هر روز 6 ساعت از وقتش را صرف كتابداري در كتابخانه مسجد كند لبخند زد و با لهجه شيرين اصفهاني گفت: «من با كتابهاي همين كتابخانه دانشگاهي شدم. با خدا عهده كرده بودم اگر قبول شوم، اينجا خدمت كنم.»
خاطرهها كه كم نيستند، فقط آن جوان كم حرف اصفهاني نيست كه از كتابخانه مسجد به دانشگاه رفته است. ارباب سليماني همين چند وقت پيش وقتي به يكي از روستاهاي دور افتاده در بوشهر رفته هم، كرور كرور مردمي را ديده كه ميآمده اند و با همان خونگرمي دوست داشتني جنوبي ها، دست ميدادهاند، روبوسي ميكردهاند و از او و همراهانش تشكر ميكردهاند. حاجي هم اول متوجه نشده دليل تشكرها چيست، اما بعد اهالي تعريف كردهاند به لطف كتابهاي كمك درسي كتابخانه كوچك مسجدشان، خيلي از بچههاي بيبضاعت روستا، حالا در دانشگاههاي معتبر كشور درس ميخوانند.
معمولا وقتي حرف از كتابخانه مساجد ميشود نخستين تصور هر شنوندهاي، مجموعهاي از كتابهاي مذهبي ورق ورق شده و كهنه است كه كنار هم در قفسه چوبي كوچكي گوشه شبستاني چيده شدهاند، اما وقتي ما از كتابخانه مساجد حرف ميزنيم منظورمان يك مجموعه بسيار بزرگ از انواع كتابهاي ديني، ادبي، دانشگاهي و بخصوص كمك درسي است!
آمارهايي با بوي كاغذ
براي اين كه سر در بياوريد فراواني موضوعي كتابخانههاي مساجد كشور از چه قرار است ابتدا به پيش زمينهاي درباره آمار اين كتابخانهها و كتابهايشان نياز داريد.
آن مصوبه وزارت ارشاد كه پيشتر دربارهاش گفتيم يادتان هست؟ همان كه دستور گسترش كانونهاي فرهنگي مساجد را صادر كرد و باعث شد اين كانونها، كتابخانههاي مساجد را نيز در زمره پاتوقهاي فرهنگي به حساب بياورند و آنها را تجهيز كنند.
كشور ما 70 هزار مسجد دارد كه بر اساس آمارهاي ارائه شده از سوي كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد از اين تعداد 4029 مسجد، كتابخانه مخزن دار و 5000 مسجد كتابخانه باز دارند كه تا پايان امسال به 6000 باب ميرسد. حال اگر تصور كنيم ممكن است در نقاطي از كشور كتابخانههايي نيز وجود داشته باشند كه زير نظر اين ستاد نباشند ميشود تقريبا تخمين زد كه از هر هفت مسجد، يكي به كتابخانه مجهز است.
مجموعه اين كتابخانه ها، حدود 12 ميليون و 900 هزار جلد كتاب دارند. بخشي از اين كتابها اهدايي هستند و آمارها نشان ميدهند اين نوع كتابها طي سالهاي 71 تا 84 فقط 6 درصد از حجم كلي كتابخانهها را تشكيل ميداده اند و از سال 84 تا امروز اين رقم به 94 درصد رسيده است.
ما هم مثل شما با اصطلاح كتابخانههاي باز غريبهايم؛ آنطور كه ارباب سليماني ميگويد با توجه به اين كه معماري برخي مساجد براي كتابخانه طراحي نشده است شبستانهاي برخي مساجد به قفسههايي براي كتاب مجهز شده اند كه در هر كدام دستكم 500 جلد كتاب و قرآن گذاشته شده است.
جالب است بدانيد حدود 6 سال پيش، كتابخانه بازي در كشور وجود نداشت و البته تعداد كتابخانههاي مخزندار هم 1275 باب بود.
نكته: معمولا وقتي حرف از كتابخانه مساجد ميشود نخستين تصور هر شنوندهاي، مجموعهاي از كتابهاي مذهبي ورق ورق شده و كهنه است، اما وقتي ما از كتابخانه مساجد حرف ميزنيم منظورمان يك مجموعه بسيار بزرگ از انواع كتابهاي ديني، ادبي، دانشگاهي و بخصوص كمك درسي است
كتابخانههاي مساجد كشورمان هم اكنون حدود يك ميليون و 126 هزار نفر عضو دارند. هرچند تعداد كتابخانههاي مساجد در 6 سال گذشته رشدي چشمگير داشته است، اما هنوز هم به خيال خيليها اين رقم ميتواند بيشتر باشد. با اين حال دبير ستاد عالي هماهنگي و نظارت بر كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد در اين زمينه توضيح ميدهد: گرچه بر اساس شعار «هر مسجد، يك كتابخانه» كار ميكنيم، قبول كنيد داير كردن كتابخانه در هر مسجدي زير نظر امام جماعت مسجد است و فقط در صورتي كه امام جماعتي تاييد كند مسجدش به كتابخانه نياز دارد ما ميتوانيم دست به كار شويم.
گفتههاي ارباب سليماني به اين معناست كه اگر مشاركت مردم نباشد كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد هم كتابخانهاي نخواهند داشت.
از سوي ديگر، به گفته اين مسئول خيلي از مساجد فصلي اند و فقط در ايام خاصي از سال در مناطق دور افتاده براي به جا آوردن برخي مناسك باز ميشوند و سپس ممكن است تا سال بعد بسته بمانند.
گوش و گوشواره بايد به هم بيايند
يادتان هست از فراواني موضوعي كتابهاي موجود در كتابخانههاي مساجد گفتيم و اصلا بهانه روايت همه آمارها اين بود كه شمايي كلي از وضعيت كتابخانههاي مساجد را در اختيارتان بگذاريم؟ بر اساس گفتههاي ارباب سليماني، ستاد عالي كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد هر سال حدود 4 ميليارد تومان كتاب را به مساجد سراسر كشور ميفرستد كه 30 درصد آنها كتابهاي كمك درسي و كمك آموزشي در مقاطع مختلف تحصيلي، 25 ـ 20 درصد كتابهاي ديني، 10 ـ 5 درصد كتابهاي ويژه كودكان و نوجوانان و باقيمانده كتابهاي علمي و هنري هستند.
چرا ستاد عالي كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد به فكر ارسال كتابهاي كمك درسي به مساجد افتادند؟ پاسخ ما را ارباب سليماني در قالب خاطرهاي جالب از آيتالله مكارم شيرازي ميدهد.
ماجراي اين تصميم از ديدار دبير ستاد عالي هماهنگي و نظارت بر كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد با آيتالله مكارم شيرازي آغاز ميشود طبيعتا وقتي كسي به ديدار مرجع تقليدي ميرود انتظار دارد او سر صحبت را با گفتن چيزي درباره مسائل شرعي باز كند اما آيت الله مكارم شيرازي از اين قاعده تبعيت نكرد و از ارباب سليماني پرسيد «چرا لابهلاي كتابهايي كه براي كتابخانههاي مساجد ارسال ميكنيد كتابهاي كمك درسي نميفرستيد؟! » و وقتي تعجب دبير ستاد عالي هماهنگي و نظارت بر كانونهاي فرهنگي و هنري مساجد را ديد برايش توضيح داد مدتي است براي 3 مسجد در قم كتابهاي كمك درسي ارسال ميكند و به واسطه اين كتابها، تعداد جوانهاي مسجدي بيشتر شده است.
همان روز ارباب سليماني به يكي از آن مساجد سر زد و ديد هنوز اذان نگفته، مسجد از جواناني كه آمده بودند نماز را به جماعت برگزار كنند، پر شده است. نه اين كه خيال كنيد مسوولان مسجد، شرط گذاشته بودند آنها كه قصد دارند از كتابهاي كمك درسي استفاده كنند بايد حتما در نماز جماعت هم شركت كنند، ماجرا فقط اين بود كه رفت و آمد جوانها به كتابخانه مسجد، آنها را با شبستان و نماز جماعت هايش هم عجين كرده بود.
از سوي ديگر، ارسال كتابهاي كمك درسي به مساجد، آن طور كه ارباب سليماني ميگويد سبب رعايت عدالت علمي در ورود به دانشگاهها ميشود. وقتي از او ميپرسيم آيا آنها محدوديت خاصي در خريد كتابهايي با موضوعات ادبي و علمي و هنري ندارند، لبخند ميزند و به يك ضربالمثل و توضيحي كوتاه بسنده ميكند: «سعي ما اين است گوشواره و گوش به هم بيايند. ما به تنوع موضوعي اهميت ميدهيم به شرطي كه حريم مسجد رعايت شود.»
شأن كتابخانههاي مساجد در گرو شأن مساجد
به نظرتان يك ميليون 216 هزار نفر عضو در كتابخانههاي مساجد براي كشوري مذهبي كه دستكم 72 ميليون نفر جمعيت دارد، اندك نيست؟ مشاور وزير ارشاد البته اين تعداد را اندك نميبيند، اما با ما موافق است كه اين رقم قابليت بيشتر شدن را دارد.
او درباره اين كه چرا استقبال از كتابخانههاي مساجد هنوز به افزايشي كه آنها انتظار دارند نرسيده است ميگويد: مساجد ما هم هنوز شأن واقعيشان را پيدا نكردهاند بنابراين كتابخانهها هم كه جزئي از مساجد به حساب ميآيند هنوز به جايگاه واقعيشان نرسيدهاند. نميشود كه مسجدها رونق نداشته باشند و كتابخانههايشان شلوغ باشد.
ارباب سليماني نكته مهم ديگر را در جذب جوانها به كتابخانههاي مساجد، رفتار شايسته اهالي مسجد با آنها ميداند، او هم مثل ما اعتقاد دارد گاهي يك رفتار نامناسب، رفيقي مشتاق را از مسجد ميگيرد و گاهي هم لبخندي محبتآميز باعث ميشود راه جواني، از كوچه كج شود تا كتابخانه مسجد و شبستانش.
منبع: روزنامه جام جم
اخبار جدیدتر:
اخبار قدیمی تر:
|
ارسال نظر