پانزدهم فروردین ماه(19 ربیع الثانی) مصادف است با سالروز درگذشت آیت‌الله سیدصدرالدین صدر، از مدرسان برجسته حوزه و نویسنده بیش از 22 اثر علمی ـ مذهبی. به همین مناسبت «ایبنا» مروری دارد بر احوال و آثار او و کتاب‌هایی که درباره این مجتهد شیعی منتشر شده‌اند.

سید محمدعلی فرزند سید اسماعیل موسوی عاملی، ملقب به «صدرالدین» از مراجع تقلید و مشاهیر علمای معاصر امامیه است. نسب ایشان به ابراهیم اصغر فرزند امام کاظم(ع) می‌رسد و خاندانشان، همه از عالمان و فاضلان برجسته شیعه بودند.

آیت‌الله سید صدرالدین صدر(پدر امام موسی صدر) سرسلسله خاندان پر آوازه صدر در شهر مقدس قم بود که در کاظمین به دنیا آمد. مادرشان بانو صفیه، دختر آیت‌الله سید هادی صدر بودند.

«صدر الدین» به همراه پدرشان، آیت‌الله سید اسماعیل صدر به کربلا مهاجرت کردند و سطوح عالیه را در محضر شیخ حسن کربلایی و والد خود گذراندند، سپس به سفارش پدر راهی نجف شدند و مدتی در درس مرحوم آخوند خراسانی و سید کاظم یزدی شرکت داشتند و به درجه اجتهاد نایل شدند. آیت‌الله صدر حدود ربع قرن از عمر خود را صرف آموختن علوم و فنون دینی کرد.

وی سپس سال 1339 هجری قمری برای زیارت امام رضا(ع) به ایران آمد و نزدیک به 10 سال در مشهد اقامت گزید و به تدریس و ارشاد مردم اشتغال داشت؛ به گونه‌ای که از علمای مشهد به شمار می‌آمد.
آیت‌الله سیدصدرالدین صدر سال 1344 هجری قمری به نجف بازگشت و ملازم درس میرزا حسین نائینی بود. وی بار دیگر سال 1349 هجری قمری به ایران آمد و با پیشنهاد حاج شیخ عبدالکریم حائری در قم سکونت گزید و مشغول تدریس شد. پس از رحلت آیت‌الله حائری، وی در جامعه علمی قم سمت ریاست یافت و زمام قسمت اعظم حوزه علمیه قم را بر عهده گرفت.

این مجتهد فرازنه از شخصیت¬های پیشگام در وحدت بین مذاهب بود و به همین سبب اقدام به تألیف کتاب «المهدی» کرد که همه مطالب و منابع آن از کتاب‌های اهل سنت استفاده شده است.

آیت‌الله صدر تألیفات فراوانی در زمینه‌های مختلف داشت، از جمله مهم‌ترین تألیفات وی می‌توان کتاب‌های «المهدی» در احوال امام زمان(عج)، خلاصة الاصول، حاشیه بر کفایة الاصول، لواء محمد در 12 جلد، مختصر تاریخ اسلام در پنج جلد، رساله در ردّ وهابیت، رساله در حج، رساله در حقوق، رساله در اصول دین، رساله در امر به معروف و نهی از منکر را نام برد.

این مرجع دینی آثار علمی متعددی داشت که از آن میان می‌توان به 22 اثر ایشان اشاره کرد که عبارتند از:

۱. «المهدی» در این کتاب روایات اهل سنت در باره بقیه‏الله الاعظم(عج)گردآوری شده‌اند. پیش از آن، کتابی در این موضوع با این نظم و ترتیب خاص، نگاشته نشده بود. کتاب المهدی عربی است و ترجمه‏ آن نیز به چاپ رسیده است.

۲. «خلاصه الفصول» کتاب فصول تالیف شیخ محمدحسین اصفهانی از متون درسی حوزه علمیه بود، اما به دلیل طولانی بودن، معمولا طلاب به خواندن‏ بخشی از آن اکتفا می‌کردند. صدر آن را تلخیص کرد تا در جایگاه کتاب‌های ‏قوانین و فصول تدریس شود.

۳. «الحقوق» همان رساله حقوق حضرت سجاد(ع) است که با مقدمه کوتاه صدر چاپ شد.

۴. «مختصر تاریخ اسلام»، ۵. «حاشیه عروه الوثقی»،۶. «حاشیه وسیله النجاه»، ۷. «سفینه‏النجاه»، ۸. «رساله در امر به معروف و نهی از منکر»، ۹. «رساله در تقیه»، ۱۰. «رساله ‏در حکم غساله»، ۱۱. «رساله در حج»، ۱۲. «رساله‏ای در باره ازدواج»، ۱۳. «منظومه حج»، ۱۴. «منظومه‏ای در باره روزه»، ۱۵. «رساله در حقوق زن»، ۱۶. «حاشیه کفایه الاصول»، ۱۷. «رساله‏ای در اصول دین»، ۱۸. «رساله‏ای در اثبات عدم تحریف قرآن»، ۱۹.« رساله در ردشبهات وهابیان»، 20. «لواء محمد (۱۲ جلد)»، ۲۱. «مدینه العلم(۶ جلد)» و ۲۲. دیوان‏اشعار .

در کتاب‌های متعددی نیز به آراء و اندیشه‌های این مرجع دینی اشاره شده است که از آن میان می‌توان کتاب‌های زیر را عنوان کرد:

ـ دائرة المعارف تشیع / نشر شهید سعید محبی / تهران 1383

ـ یادنامه امام موسی صدر/ سیدهادی خسروشاهی/ مرکز بررسی‌های اسلامی

ـ آثار الحجة/ محمد شریف‌رازی/ موسسه مطبوعاتی دارالکتاب

ـ مفاخر اسلام/ علی دوانی / مرکز اسناد انقلاب اسلامی

ـ برگ‌هایی از تاریخ حوزه علمیه قم/ رسول جعفریان/ مرکز اسناد انقلاب اسلامی / 1383

ـ هفتاد سال خاطره از حسین بُدَلا/ انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی،/ 1378

ـ تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی/ غلامرضا کرباسچی/ مرکز اسناد انقلاب اسلامی/ 1380

ـ طلایه‌داران تقریب امام موسی صدر سروش وحدت/ عبدالرحیم أباذری/ مجمع جهاتی تقریب مذاهب/ 1383

ـ اعلام الشیعه، شیخ آقابزرگ تهرانی

ـ تاریخ قم، ناصرالشریعه

ـ تاسیس الشیعه، سید حسن صدر

ـ ریحانه الادب، چاپ اعلمی

ـ صراط النجاه، شیخ انصاری

ـ طبقات اعلام الشیعه، شیخ آقابزرگ تهرانی

ـ کرامات الصالحین، محمد شریف رازی

ـ گنجینه دانشمندان، محمدشریف رازی

ـ مستدرکات اعیان الشیعه

ایشان پس از عمری خدمت به دین و حوزه‌های علمیه در روز 19 ربیع‌الثانی سال 1373 ق مصادف با پنجم دیماه 1332 ش رحلت کردند و در کنار مرقد مراجع عظام در حرم حضرت معصومه(س) دفن شدند.

منبع : خبرگزاری کتاب ایران

ارسال نظر

نام *
ایمیل
کد امنیتی   

ارسال