اهمیت کتاب به عنوان یکی از مهمترین ابزار انتقال فرهنگ وتمدن بشری بر هیچ کس پوشیده نیست وامروزه یکی از شاخص‌های رشد وتوسعه جوامع، میزان سرانه مطالعه وکتابخوانی است. در دنیای معاصر، کتاب علاوه بر کارایی سنتی (گسترش اندیشه وعلم)به عنوان یک رسانه از کارایی‌های دیگری از جمله کارکردهای فرهنگی وسیاسی و اجتماعی برخورداراست .

کودکی آغاز شود، مشکلات اجتماعی کمتر خواهد شد‌. خوشبختانه امروزه در کشور ما کتاب برای کودکان ونوجوانان به شکل یک نیاز شناخته شده درآمده است اما متولیان امر کودک ونوجوان هنوز برنامه اجرایی مشخص و مدونی در این باره تدوین نکرده اند‌.

کودکان ونوجوانان علاقه زیادی به مطالعه کتاب‌های غیر درسی نشان می‌دهند و کتابخانه‌های عمومی به عنوان اماکنی پویا و پر جنب وجوش برای اهل مطالعه و کتاب می‌توانند پاسخگویی مناسب برای این علاقه باشند و نقش اساسی در ایجاد عادت مطالعه در کودکان ونوجوانان برعهده بگیرند؛ نقشی که اکنون کمرنگ وحتی می توان گفت بیرنگ است‌.

شاید در ابتدا این پرسش در ذهن خواننده ایجاد شود که متولیان اصلی امر کودک ونوجوان، آموزش و پرورش و کانون‌های پرورش فکری کودکان هستند، پس چرا باید کتابخانه های عمومی این نقش را برعهده بگیرند؟
در پاسخ به این اشکال باید گفت، یکی از دلایل اصلی این امر، گستردگی کتابخانه‌های عمومی و همچنین استفاده بیشتر اولیای کودکان ونوجوانان از این کتابخانه‌ها ست که امکان ارایه خدمات به بزرگسالان و کودکان ونوجوانان را به طور همزمان فراهم می‌کند و اگر کودک ونوجوانی که همراه بزرگتر خود به کتابخانه مراجعه کرده است بتواند نیاز خود به کتاب را رفع کند و کتابخانه بتواند در کنار ارایه خدمات به بزرگسالان متناسب با گروه سنی وی کتاب ارایه کند، می توان امیدوار بود نه تنها در آینده به عنوان فردی علاقه‌مند به کتاب و مطالعه مطرح شود، بلکه به عنوان اهرمی برای فشار به بزرگترها و کشاندن آن‌ها به کتابخانه تبدیل شود و این امر اگر به صورت جدی و مستمر دنبال شود، می‌توان امیدوار به ایجاد نسلی کتابخوان وعلاقه‌مند به مطالعه بود.

مدارس و کانون‌های پرورش فکری کودکان به عنوان متولیان اصلی امر کودک ونوجوان باید نقش اساسی در ایجاد عادت مطالعه در کودکان ونوجوانان بر عهده بگیرند، اما به گفته مسوولان آموزش وپرورش کشور بیشتر مدارس در مقاطع مختلف درسی یا فاقد کتابخانه هستند و یا کتاب ومکانی مناسب برای کتابخانه ندارد که بتواند پاسخگوی نیازهای دانش آموزان در زمینه‌های مختلف تحقیق و پژوهش باشد. این موضوع دانش آموزان را راهی کتابخانه‌های عمومی می‌کند و اگر این کتابخانه‌ها نیز نتوانند پاسخگوی مناسب برای آن‌ها باشند روحیه پژوهشگری و مطالعه در کودکان ونوجوانان کمرنگ می‌شود و به مرور نوجوانان پر انرژی و فعال دچار سر خوردگی از امر تحقیق و پژوهش خواهند شد.

یکی دیگر از دلایل اصلی که آموزش و پرورش کشور را از ایفای نقش اساسی در این امر باز می دارد، این است که هنوز مطالعه مطالب و کتاب‌های محدود درسی و نمره محوری‌، محور اصلی آموزش و پرورش است و مطالعه غیر درسی برای ایجاد درک بهتر و ایجاد خلاقیت در کودکان ونوجوانان به عنوان نیاز اصلی شناخته نشده است. همچنین هنوز برنامه مشخص و مدونی برای بیرون رفتن از این پیله از جانب آموزش و پرورش کشور ارایه نشده است‌.

اما کانون‌های پرورش فکری کودکان ونوجوانان نیز با وجود تلاش‌های خوب و قابل تقدیر مسوولان ومربیان هنوز نتوانسته است آنطور که شاید و باید نقش قابل چشمگیری در ایجاد عادت مطالعه در کودکان ونوجوانان داشته باشد و شاید دلیل اصلی این امر گسترده نبودن مراکز کانون و نیز سایرفعالیت‌های فرهنگی وهنری متنوع این مراکز باشد.

بنابراین کتابخانه‌های عمومی به دلیل گستردگی این مراکز وتخصصی بودن خدمات آن‌ها در زمینه کتاب و امکان ارایه خدمات به طور همزمان به گروهای سنی مختلف ومراجعه بیشتر مردم (اقشار و طبقات مختلف ) می‌توانند با ایجاد راهکارهای مناسب نقش اساسی در ایجاد عادت مطالعه در کودکان ونوجوانان برعهده بگیرند.

راهکارهای زیر برای رسیدن به این نقش اساسی می تواند مفید باشد:
- تجهیز همه کتابخانه‌های عمومی به بخش کودک ونوجوان
- برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی کوتاه مدت در زمینه کودک ونوجوان برای کتابداران علاقه‌مند به امر کودک ونوجوان
- ایجاد ارتباط مستمر و متقابل با مراکز آموزشی خصوصا مراکزپیش دبستانی، ابتدایی و راهنمایی و دعوت مستمر از آن‌ها برای شرکت در جشن‌های کتاب و بازدید از کتابخانه‌ها
- برگزاری مسابقه‌های مختلف مقاله نویسی‌، قصه نویسی و کتابخوانی و... توسط کتابخانه‌ها برای ایجاد انگیزه مطالعه و کتابخوانی
- برگزیدن و معرفی کوچکترین کتابخوان‌های نمونه کتابخانه و تقدیر از آن‌ها در جشن‌های هفته کتاب
- برنامه‌های شاد ومناسب چون برگزاری جشن کودکان کتابخوان با همکاری مراکز آموزشی و کانون‌های پرورش فکری کودکان ونوجوانان
- تشویق و ترغیب اعضا به آوردن کودکان ونوجوانان خود به کتابخانه
- معرفی مرتب و مستمرکتا‌بهای جدید کودک ونوجوان توسط کتابخانه

کتاب دوست ویار مهربان بچه‌ها در هر شرایطی می‌تواند به حس کنجکاوی کودکان ونوجوانان پاسخ مثبت دهد. کتاب پاسخ بیشتر پرسش‌ها و مشغله‌های فکری کودکان ونوجوانان را در خود نهفته است. با کتاب همان دانای بی زبان و آرام می‌توان به حس کنجکاوی کودکان ونوجوانان پاسخی قانع کننده داد. کتاب مرجعی است که با کودکان به زبان خودشان صحبت می‌کند پای حرف‌هایشان می‌نشیند پرسش‌هایشان را با نرمی و لطافت و بدون عجله می‌شنود وپس از گوش دادن پاسخی مطمئن ، دقیق و قانع کننده ارایه می‌کند.

اگر بتوانیم به عنوان یک کتابدار نقشی را که سایر مراکز کودک ونوجوان نتوانسته اند در ایجاد عادت مطالعه در کودکان ونوجوانان به خوبی ایفا کنند، بر عهده بگیریم و این نقش را به عنوان یک وظیفه ونیاز قبول کنیم می‌توانیم امیدوار باشیم که در آینده کتابخانه‌هایمان از حالت قرائت خانه بیرون آیند و زنگار کتاب‌های کتابخانه‌هایمان زدوده شود.

منبع : خبرگزاری کتاب ایران

ارسال نظر

نام *
ایمیل
کد امنیتی   

ارسال